เพื่อแผ่นดินเกิด

เจ้าดอกนี้ที่มีหลายคนทักว่ามักจะได้

แถมรับปากไว้แล้ว ๓ สาว Sirikorn Maneerin Tanudee Sinhaseni Ting Pongpanich

แต่ว่ากอยังไม่โตพอ แถมดอกกำลังบานช่ออีกแหละครับ

ตามอ่านนี้อีกครั้ง ว่าจะกำหนดท่าทีต่อเจ้าไม้นี้อย่างไรได้

เพียงแค่ชื่อก็เต็มไปด้วยประเด็นปัญหาท้าทาย

แถมเรื่องราวยาวซับซ้อนซ่อนเงื่อนสารพัด

อ่านแล้วตกลงว่า ยังจะเอากันไหมครับผม

แต่ต้องรอหน้าแล้งจึงจะเหมาะต่อการแยกหน่อนะครับผม

ส่วนช่วงปลูกที่เหมาะก็ก่อนหน้าฝนโน้น

รอรับปีหน้ากันนะครับ พี่ ๆ และน้องครับผม

ทั้งนี้ ก็ไม่แน่เหมือนกันนะครับ เพราะนี้เขาพันธุ์สีชมพู

ช่วงบานก็ไม่ตรงกันกับตำราอ้างนี้ครับผม

หรือว่าบ้าใบเอาฤาษีผสมกันก่อนครับ

๑๔ ตค.๖๔ ๐๘๓๐ น.

บ้านบวรรัตน์ ท่าวัง เมืองนคร

ชื่อสมุนไพร ซ่อนกลิ่น

ชื่ออื่นๆ/ชื่อท้องถิ่น ดอกลีลา , ดอกซ่อนชู้ ,ดอกรวงข้าว (ทั่วไป,ภาคกลาง) ,หอมไก๋ , หอมไกล (ภาคเหนือ) , ดอกเข่า (ภาคอีสาน)

ชื่อวิทยาศาสตร์ Polianthes tuberosa Linn.

ชื่อสามัญ Tuberose

วงศ์ AMARYLLIDACEAE

ซ่อนกลิ่นเป็นพืชที่มีถิ่นกำเนิดใน #ทวีปอเมริกาใต้ อยู่ใน #ตระกลูของว่านหางจระเข้ โดยเชื่อกันว่าถิ่นกำเนิดดั้งเดิมน่าจะอยู่ที่ #บริเวณเทือกเขาแอนดีส จากนั้นจึงมีการแพร่กระจายพันธุ์ต่อไปในพื้นที่ใกล้เคียง สำหรับซ่อนกลิ่นในประเทศไทยนั้น คาดว่า #ชาวสเปน เป็นผู้นำมาปลูกในบริเวณหมู่เกาะฟิลิปปินส์ ก่อนแล้วต่อมาชาวจีนที่ค้าขายอยู่ระหว่างประเทศแถบเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ได้นำเข้ามาที่ประเทศไทยอีกต่อหนึ่ง โดยมีการคาดการณ์ว่ามีน่าจะนำเข้ามาในประเทศไทยใน #สมัยกรุงศรีอยุธยา เป็นราชธานี และยังมีการสันนิษฐานว่าเข้ามา #ก่อนรัชสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราช ส่วนในปัจจุบันนั้นซ่อนกลิ่นสามารถพบและปลูกได้ทั่วทุกภาคของประเทศ แต่จะพบมากทางภาคเหนือ ภาคกลางและภาคอีสาน

ซ่อนกลิ่นเป็นดอกไม้ที่มีกลิ่น #หอมมากโดยเฉพาะช่วงค่ำจนถึงก่อนรุ่งสาง ซึ่งคนไทยในอดีตมักจะใช้มาประกอบในงานศพ เพราะในอดีตยังไม่มีการฉีดยาฟอร์มาลีนให้กับศพ จึงใช้กลิ่นของดอกซ่อนกลิ่นช่วย ดังนั้นคำนิยมคนไทยจึงมองว่าดอกซ่อนกลิ่น #เป็นดอกไม้ที่เป็นมงคล ไม่ควรปลูกไว้ในบ้าน เพราะเชื่อว่าเป็นลางไม่ดีแก่ผู้ที่อาศัยอยู่ในบ้าน แต่สำหรับในต่างประเทศ เช่น อินเดีย บังกลาเทศ ศรีลังกา ฟิลิปปินส์ อินโดนีเซีย มาเลเซีย กลับเชื่อกันว่า ช่อดอกซ่อนกลิ่นและพวงมาลัยของดอกซ่อนกลิ่น เป็น #เครื่องหมายของความสุขสดชื่นและความปรารถนาดี

นอกจากนี้ชาวจีน ยังใช้ดอกซ่อนกลิ่นมา #ทำให้แห้งเพื่อใช้ปรุงอาหาร เช่น ต้มจืด เป็นต้น และที่สำคัญ ชาวตะวันตกใช้ดอกซ่อนกลิ่นมา #สกัดเอาน้ำมันหอมระเหย เพื่อใช้เป็นหัวน้ำหอมในแบรนด์ดังระดับโลก เช่น #โจมาโลน , #ชาแนล , #จิวองซี่ เป็นต้น สำหรับ #สรรพคุณทางยา ของซ่อนกลิ่นนั้น เชื่อกันว่า เหง้าและดอกของซ่อนกลิ่น ช่วยลดการอักเสบ และบรรเทาความผิดปกติของกระดูกได้ และกลิ่นของดอกซ่อนกลิ่นยังสามารถช่วยให้ผ่อนคลายอารมณ์ และลดความถึงเครียด ทำให้ใจเย็น ทำให้จิตใจสงบ มีสมาธิ นอนหลับง่าย และยังกระตุ้นกำหนัดได้อีกด้วย

ซ่อนกลิ่นจัดเป็นพรรณไม้ล้มลุกหรือ #ไม้หัวใต้ดิน ชนิดหนึ่ง ประเภทใบเลี้ยงเดี่ยวมีอายุได้ประมาณ 2-3 ปี มีหัวอยู่ใต้ดิน ซึ่งใช้เป็นแหล่งสะสมอาหาร ราก จะเป็นระบบรากฝอยสีน้ำตาลขนาดเล็กมีจำนวนไม่มาก โดยจะมีขนาดสั้นจนถึงยาว และจะยาวได้ถึง 30 เซนติเมตร ลำต้นมีสีเขียวตั้งตรงขึ้นจากอ มีเส้นผ่าศูนย์กลางตั้งแต่ 0.5-1 ซม. สูง 50-70 เซนติเมตร ใบเป็นใบที่เจริญมาจากหัวมีสีเขียวขนาดเล็ก เรียวยาวใบหนา โผล่พ้นดิน แผ่ออกเป็นทรงกลมรอบ ๆ หัว แต่ละใบ กว้างประมาณ 2-4 เซนติเมตร ยาวประมาณ 30-50 เซนติเมตร และจะ #มีหน่องอกออกจากหัวเดิมเป็นหัวใหม่ ได้เรื่อย ๆ จนกลายเป็นกอใหญ่ #ดอกออกเป็นช่อเดี่ยวแบบช่อเชิงลด โดยดอกย่อยแทงก้านจากลำต้นกางกอขึ้นมาไม่มีก้านแยก ต้นหนึ่งๆ จะมีช่อดอก 20-30 ช่อย่อย และใน 1 ช่อดอกย่อยจะมีดอก 2-3 ดอก โดยที่แต่ละดอกจะยาวประมาณ 2-3 เซนติเมตร และจะเรียงกันเป็นแนวตามกำหนด ซึ่งมีทั้ง #พันธุ์กลีบดอกขั้นเดียว เรียกว่า #ดอกลา และ พันธุ์กลีบดอก 2 ชั้น เรียกว่า #ดอกซ้อน ในระยะแรกดอกตูมจะมีสีเขียว และค่อยๆมีขนาดใหญ่ขึ้นและเปลี่ยนเป็นสีขาวมีสีขมพูเจือบริเวณปลาย ดอกจะเริ่มบานตั้งแต่ตอนเย็นโดยทยอยบานจากโคนตอนล่างของช่อดอกขึ้นมาเรื่อยๆ เมื่อบานเต็มที่จะมีสีขาวครีม นอกจากนี้ดอกซ่อนกลิ่นจะมีกลิ่นหอมแรงมากโดยเฉพาะเวลากลางเย็นและกลางคืน

ซ่อนกลิ่นสามารถขยายพันธุ์ได้โดยการใช้หัว ทั้งวิธี #การแยกหัวปลูก #การแบ่งหัว และยังสามารถขยายพันธุ์ด้วยการ #แยกหน่อ ได้อีกด้วย แต่วิธีที่เป็นที่นิยมในการขยายพันธุ์ในปัจจุบัน คือ วิธีการแยกหัวปลูก โดยมีวิธีการดังนี้ เตรียมการตัดเลือกหัวของซ่อนกลิ่นที่มีขนาดใหญ่ และควรเก็บจากกอที่มีอายุ 3 ปีขึ้นไป ไม่มีร่องรอยของแมลง และโรคพืช โดย #ควรเก็บในฤดูแล้ง จากนั้น เตรียมดินโดยขุดให้ลึกประมาณ 6-8 นิ้ว ตากดินไว้ประมาณ 1 สัปดาห์ และใส่ปุ๋ยคอมในอัตรา 200 กก./ไร่ แล้วทำการยกร่อง โดยให้มีระยะห่างกันแปลงละ 30 ซม. และมีความสูงของคันดิน 30 ซม.

สำหรับการปลูก #ควรปลูกตอนต้นฤดูฝน ประมาณเดือน พ.ค.-ก.ค. ใช้ระยะปลูก 30x30 หรือ 40x40 ซม. และปลูกแบบสลับฟันปลา 1 หัว/หลุม โดยให้หัวโผล่ขึ้นมาประมาณ 1 ใน 3 เพื่อป้องกันไม่ให้หัวเน่า และควรใช้ฟางหรือหญ้าแห้งคลุมเพื่อเก็บความชื้นและช่วยป้องกันวัชพืชงอกบนแปลง

สำหรับการให้น้ำช่วงแรกควรให้น้ำวันเว้นวัน จากนั้นควรเว้นระยะ 2-3 วันต่อครั้ง (ถ้าฝนไม่ตก) แล้วแต่สภาพดิน โดยซ่อนกลิ่นจะเริ่มออกดอกในช่วงระยะเวลา 80-100 วันหลังจากการปลูก และ #สามารถออกได้ตลอดทั้งปีและมักออกดอกมากในช่วงฤดูร้อน